ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

TAURON
Polska Spółka Gazownictwa
GAZOPROJEKT
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





KOMENTARZE CMS
CMS


KOMENTARZE CMS

Czysta energia z kosmosu
12.04.2018r. 18:06

Piotr Ciołkowski, partner i radca prawny, lider praktyki regulacyjnej w zespole energetycznym kancelarii CMS
Ada Szon, prawnik w zespole energetycznym kancelarii CMS
Niedawno uchwalona ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych, rozwój i promowanie magazynowania energii - to przykłady działań podejmowanych w celu znalezienia nowych sposobów wykorzystywania energii i realizacji międzynarodowych zobowiązań klimatycznych. Od czasu Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, która odbyła się w Paryżu w 2015 roku, rozmowy międzynarodowe na temat zmian klimatycznych i globalnego zapotrzebowania na energię w coraz większym stopniu dotyczą konieczności znalezienia nowych, alternatywnych źródeł energii odnawialnej1.

Jednym z takich źródeł może być energia słoneczna pozyskiwania z przestrzeni kosmicznej (space-based solar power - SBSP). W takim przypadku elektrownia orbitalna, czyli sztuczny satelita krążący wokół Ziemi, pobiera energię słoneczną (a dokładnie promieniowanie słoneczne), a następnie przetwarza ją na energię elektryczną i ostatecznie przekazuje ją na Ziemię w postaci mikrofal lub promieni laserowych. Pomysł ten pojawił się po raz pierwszy w literaturze science fiction w opowiadaniu "Rozum" Isaaca Asimova, gdzie stacja kosmiczna przekazywała planetom przechwyconą energię słoneczną za pomocą mikrofal. Elektrownia orbitalna nie musi jednak być wyłącznie tematem science fiction.

Nie tylko science fiction

Tego rodzaju technologia została opracowana i opisana w 1968 roku przez dr Petera Glasera, amerykańskiego naukowca i inżyniera lotnictwa i kosmonautyki. Zaprezentowany przez niego model satelity słonecznego (solar power satellite - SPS) wykorzystywał promieniowanie mikrofalowe w celu przesyłania energii słonecznej do anteny zlokalizowanej na Ziemi (metoda ta została opatentowana w 1973 roku)2 . Od tego czasu wiele rządów, korporacji i uniwersytetów rozpoczęło badania nad wykonalnością i możliwymi zastosowaniami elektrowni orbitalnej3. W 1999 roku NASA zainicjowała program badań technologii w zakresie elektrowni orbitalnych (Space Solar Power Exploratory Research and Technology - SERT), mający za zadanie przeprowadzenie strategicznych badań w celu umożliwienia realizacji bezprzewodowego przekazywania energii4 .

W XXI wieku powszechnie uznano, że zamysł elektrowni orbitalnej może stać się rzeczywistością, a międzynarodowe zainteresowanie tą koncepcją wzrosło5. Obecnie w wielu państwach, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych i w Japonii, prowadzone są projekty znajdujące się na różnych etapach realizacji6. W 2003 roku utworzono japońską agencję badań kosmicznych (Japan Aerospace Exploration Agency - JAXA). W 2015 roku JAXA ogłosiła, że jest w stanie bezprzewodowo przesyłać 1,8 kilowata na 50 metrów do małego odbiornika, przetwarzając energię elektryczną na mikrofale, a następnie z powrotem na energię elektryczną. Obecnie agencja dąży do wypracowania technologii dla orbitalnych farm słonecznych7. Badania nad energią słoneczną pochodzącą z kosmosu prowadzone są także przez Europejską Agencję Kosmiczną i kraje, takie jak Chiny czy Indie8 .

Zagadnienia prawne - wybrane problemy

Z rozwojem nowego źródła energii pozyskiwanej z przestrzeni kosmicznej wiązać się mogą różnego rodzaju problemy prawne. Niniejszy artykuł zawiera jedynie wstępne rozważania w tym zakresie. Na chwilę obecną nie ma bowiem żadnego szczególnego reżimu prawnego regulującego budowę i eksploatację elektrowni orbitalnych. Niemniej jednak ogólne zasady międzynarodowego prawa kosmicznego są uregulowane w Układzie o zasadach działalności państw w zakresie badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej łącznie z Księżycem i innymi ciałami niebieskimi z 1967 roku (<"strong>Traktat o Przestrzeni Kosmicznej"). Traktat o Przestrzeni Kosmicznej określa, że wszystkie państwa, bez jakichkolwiek wyjątków, powinny mieć swobodny dostęp do przestrzeni kosmicznej w celu jej badania i użytkowania. W związku z tym satelity słoneczne nie mogą ograniczać dostępu do przestrzeni kosmicznej państwom, które prowadzą w jej ramach działania9. W ramach procesu badań i użytkowania przestrzeni kosmicznej budowa i eksploatacja satelity orbitalnego powinna być prowadzona dla dobra i w interesie wszystkich krajów10.

W tym względzie kluczowy jest art. II Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej, który stanowi, że przestrzeń kosmiczna nie podlega zawłaszczeniu przez państwa ani poprzez ogłoszenie suwerenności, ani w drodze użytkowania lub okupacji, ani w jakikolwiek inny sposób. Jak słusznie zauważył Carl Christol, przepis ten odnosi się do "przestrzeni kosmicznej", przy czym nie dotyczy prawa własności wynikającego z korzystania z zasobów kosmosu11. W związku z tym, że nie zamieszczono tego rodzaju odniesienia do naturalnych zasobów przestrzeni kosmicznej, pozyskiwanie i korzystanie z energii słonecznej nie może być uważane za zawłaszczenie i dlatego nie jest objęte zakresem zastosowania art. II Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej. Tego rodzaju nieograniczone i odnawialne zasoby stanowiłyby korzyść dla wszystkich państw12. Niemniej jednak należy podkreślić, że jeżeli elektrownia orbitalna zostanie umieszczona na orbicie na długi czas, a można założyć, że z przyczyn ekonomicznych będzie to standardem, to sytuację taką można w istocie uznać za faktyczne zawłaszczenie13.

Ochrona środowiska

Art. IX Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej zobowiązuje państwa do prowadzenia działań w przestrzeni kosmicznej z należytym uwzględnieniem uzasadnionych interesów wszystkich innych państw stron Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej. Traktat o Przestrzeni Kosmicznej podkreśla również wagę ochrony środowiska. W związku z tym, że kraje są zobowiązane do unikania szkodliwego zanieczyszczenia i niekorzystnych zmian w środowisku ziemskim, są one zobowiązane do przyjęcia odpowiednich środków zapobiegawczych. Jeżeli działalność prowadzona przez jeden kraj może zakłócać działalność prowadzoną w przestrzeni kosmicznej przez drugi kraj, wówczas powinny one przeprowadzić międzynarodowe konsultacje zanim zaczną prowadzić tego rodzaju działalność. Zasady te będą miały zastosowanie także do satelitów słonecznych14.

Kosmiczne śmieci

Kosmiczne śmieci to jeden z największych problemów międzynarodowego prawa ochrony środowiska15. Z uwagi na to, że ilość kosmicznych śmieci wzrasta, zwiększać się będzie również ryzyko kolizji16. Prawo międzynarodowe reguluje kwestie przeciwdziałania powstawaniu kosmicznych śmieci i konsekwencji z tym związanych. W zakresie przeciwdziałania powstawaniu kosmicznych śmieci, kluczowym przepisem jest art. IX Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej17. Praktyczne znaczenie tej kwestii doprowadziło do opracowania wielu niewiążących wytycznych dotyczących ograniczenia ilości śmieci kosmicznych18.

Przykładem są wytyczne dotyczące ograniczenia zanieczyszczenia przestrzeni kosmicznej przyjęte przez Komitet ds. Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej ONZ (Committee on the Peaceful Uses of Outer Space - COPUOS), które zostały zatwierdzone przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w rezolucji nr 62/217 z dnia 22 grudnia 2007 roku. Wytyczne te nie stanowią jednak prawnie wiążącego aktu w świetle prawa międzynarodowego19. Niemniej jednak, państwa powinny stosować je na zasadzie dobrowolności. COPUOS wskazał siedem wytycznych dotyczących kosmicznych śmieci, m.in. ograniczanie ilości śmieci uwalnianych w ramach normalnych działań, zminimalizowanie możliwości rozpadu podczas wypuszczania obiektu w przestrzeń kosmiczną czy też ograniczanie prawdopodobieństwa przypadkowych kolizji na orbicie.

Ryzyko wykorzystania technologii jako broni

Elektrownie orbitalne rodzą wątpliwości odnośnie tego, czy satelita słoneczny może być wykorzystywany jako broń20. Mimo że zamysłem twórców satelitów słonecznych jest przekazywanie energii na Ziemię na potrzeby zasilania znajdujących się na niej obiektów, istnieją obawy dotyczące ewentualnego wykorzystania satelitów słonecznych w celach militarnych21. Zgodnie z art. IV Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej tego rodzaju zastosowanie satelitów słonecznych nie może mieć miejsca. Powyższy przepis stanowi, że "Państwa Strony Układu zobowiązują się nie wprowadzać na orbitę wokół Ziemi jakichkolwiek obiektów przenoszących broń jądrową lub jakiekolwiek inne rodzaje broni masowego zniszczenia ani nie umieszczać tego rodzaju broni na ciałach niebieskich lub w przestrzeni kosmicznej w jakikolwiek inny sposób.". Ciała niebieskie mogą być zatem używane wyłącznie do celów pokojowych. Powyższy przepis odnosi się jednak do "broni jądrowej lub jakiegokolwiek innego rodzaju broni masowego zniszczenia". Kategoria ta obejmuje broń nuklearną, chemiczną i biologiczną22. Wiązki laserowe nie są postrzegane jako broń masowego rażenia, z uwagi na to, że technologię laserową na obecnym etapie jej rozwoju trudno sklasyfikować jako broń, która może powodować zniszczenia o skali porównywalnej z bronią masowego rażenia23. Niemniej jednak należy zadbać o to, aby w przyszłości satelity słoneczne nie były przekształcane w narzędzia mogące służyć do celów militarnych24.

Odpowiedzialność międzynarodowa

Art. VI Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej określa, że kraje ponoszą odpowiedzialność międzynarodową za działania w przestrzeni kosmicznej prowadzone przez swoje instytucje rządowe lub podmioty pozarządowe25. W odniesieniu do satelitów słonecznych, kraje, które umieszczają obiekty w przestrzeni kosmicznej, rozwijają je i eksploatują, są odpowiedzialne za działalność wyżej wskazanych podmiotów, podlegających ich jurysdykcji.

Ponadto, zgodnie z art. VII Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej, każde państwo, które umieszcza lub zleca umieszczenie obiektu (na przykład satelitów słonecznych) w przestrzeni kosmicznej, oraz każde państwo, z którego terytorium lub urządzenia zostanie wypuszczony dany obiekt, ponosi odpowiedzialność międzynarodową za szkody wyrządzone przez obiekt innemu państwu lub pochodzącym z niego osobom, czy to fizycznym czy prawnym, na Ziemi, w przestrzeni powietrznej lub w przestrzeni kosmicznej. Zasady zawarte w art. VII Traktatu o Przestrzeni Kosmicznej zostały rozwinięte w Konwencji o międzynarodowej odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez obiekty kosmiczne26. Konwencja ta określa system odpowiedzialności i wyjaśnia, że przez szkodę należy rozumieć utratę życia, zranienie lub inne zagrożenie zdrowia albo utratę, uszkodzenie mienia lub majątku państw lub osób fizycznych lub prawnych albo majątku międzynarodowych organizacji międzyrządowych27.

Co dalej?

Czy energia słoneczna pochodząca z kosmosu może stanowić rozwiązanie problemu zmiany klimatu? Jak wskazano w badaniach przeprowadzonych przez magazyn Nature, żaden z największych krajów uprzemysłowionych nie wywiązuje się ze zobowiązań, które podjął w tzw. Porozumieniu Paryskim (tj. Porozumieniu Paryskim do Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 9 maja 1992 roku, przyjętym w Paryżu dnia 12 grudnia 2015 roku) w celu zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych28. Czysta energia, taka jak energia z elektrowni orbitalnej, może całkowicie zmienić strukturę energetyczną świata. Choć zanim pomysł ten stanie się rzeczywistością jeszcze długa droga, już dziś można śmiało twierdzić, że konsekwencje prawne i ekonomiczne powstania nowego odnawialnego źródła energii będą ogromne.

1 Jakhu, Ram S. (i in.), Legal Aspects of Solar Power Satellites, (w:) Sterns, Patricia Margaret, Tennen, Leslie I., Private Law, Public Law, Metalaw and Public Policy in Space: A Liber Amicorum in Honor of Ernst Fasan, 2016, str. 17.
2 UN Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (COPUOS), Solar Power in Outer Space, Namun 2017, str. 3.
3 Ibidem.
4 Joe Howell, Clark W. Sanders,Space Solar Power Exploratory Research and Technology (SERT) Technical Interchange Meeting 2, 2000, str. 7, dostępne na: https://ntrs.nasa.gov/search.jsp?R=20000038369.
5 John C. Mankins, Kaya Nobuyki (wyd.), Space Solar Power: The First International Assessment of Space Solar Power: Opportunities, Issues and Potential Pathways Forward, International Academy of Astronautics, sierpień 2011, str. 7-8.
6 Zob.: http://edition.cnn.com/2014/12/18/tech/innovation/space-based-solar-power/index.html .
7 Zob.: https://www.engadget.com/2015/03/12/scientists-make-strides-in-beaming-solar-power-from-space/ .
8 John C. Mankins, Kaya Nobuyki (wyd.), Space Solar Power: The First International Assessment of Space Solar Power: Opportunities, Issues and Potential Pathways Forward, International Academy of Astronautics, sierpień 2011, str. 8, UN Committee on the Peaceful Uses of Outer Space (COPUOS), Solar Power in Outer Space, Namun 2017, str. 3.
9 John C. Mankins, Kaya Nobuyki (wyd.), Space Solar Power: The First International Assessment of Space Solar Power: Opportunities, Issues and Potential Pathways Forward, International Academy of Astronautics, sierpień 2011, str. 70.
10 Ibidem.
11 Carl Q. Christol, International Space Law and the Use of Natural Resources: Solar Energy, str. 34.
12 Ibidem.
13 John C. Mankins, Kaya Nobuyki (wyd.), Space Solar Power: The First International Assessment of Space Solar Power: Opportunities, Issues and Potential Pathways Forward, International Academy of Astronautics, sierpień 2011, str. 70-71.
14 John C. Mankins, Kaya Nobuyki (wyd.), Space Solar Power: The First International Assessment of Space Solar Power: Opportunities, Issues and Potential Pathways Forward, International Academy of Astronautics, sierpień 2011, str. 71.
15 Maria M. Kenig-Witkowska, Międzynarodowe prawo środowiska. Wybrane zagadnienia systemowe, LEX 2011.
16 Zob.: The Background of Space Debris Mitigation Guidelines of the Committee on the Peaceful Uses of Outer Space, materiały dostępne pod adresem: http://www.unoosa.org/res/oosadoc/data/documents/2017/stspace/stspace61rev_2_0_html
/V1605998-ENGLISH.pdf.
17 , str. 24.
18 Więcej informacji na temat środków wdrażanych obecnie przez państwa i organizacje międzynarodowe: http://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/topics/space-debris/compendium.html
19 Michael W. Taylor, Trashing the Solar System One at a Time: Earth's Orbital Debris Problem, 20 Geo. Envtl. L. Wer. 1, 60 (2007), str. 41.
20 Jakhu, Ram S. (i in.), Legal Aspects of Solar Power Satellites, (w:) Sterns, Patricia Margaret, Tennen, Leslie I., Private Law, Public Law, Metalaw and Public Policy in Space: A Liber Amicorum in Honor of Ernst Fasan, 2016, str. 24.
21 Jakhu, Ram S. (i in.), Legal Aspects of Solar Power Satellites, (w:) Sterns, Patricia Margaret, Tennen, Leslie I., Private Law, Public Law, Metalaw and Public Policy in Space: A Liber Amicorum in Honor of Ernst Fasan, 2016, str. 26.
22 O. Arias, Conventional Arms and the Arms Trade, (w:) M. Gillis,Disarmament: A Basic Guide, Fourth Edition, United Nations 2017, str. 71.
23 Laurent Crapart, Elisabeth Marescaux, Legal Aspects of Solar Power Satellites: Final Report, str. 8.
24 John C. Mankins, Kaya Nobuyki (wyd.), Space Solar Power: The First International Assessment of Space Solar Power: Opportunities, Issues and Potential Pathways Forward, International Academy of Astronautics, sierpień 2011, str. 71.
25 Michael W. Taylor, Trashing the Solar System One at a Time: Earth's Orbital Debris Problem, 20 Geo. Envtl. L. Wer. 1, 60 (2007), str. 25.
26 Michael W. Taylor, Trashing the Solar System One at a Time: Earth's Orbital Debris Problem, 20 Geo. Envtl. L. Wer. 1, 60 (2007), str. 26.
26 Ibidem.
27 Zob.: http://www.nature.com/news/prove-paris-was-more-than-paper-promises-1.22378 .

Dodaj nowy Komentarze ( 1 )

O CMS
CMS - to jedna z największych i najbardziej doświadczonych międzynarodowych kancelarii w Polsce, należąca do sieci CMS - największej europejskiej sieci firm prawniczych. Zatrudnia 140 prawników w Warszawie, 2400 prawników w 53 biurach w 27 krajach w Europie. Najważniejsze obszary doradztwa prawnego, to: energetyka, infrastruktura i finansowanie projektów, transakcje, spory i arbitraż, nieruchomości i budownictwo.

KOMENTARZE ( 1 )


Autor: lewnik 13.04.2018r. 16:11
traktaty nie są święta, trzeba je zmieniać lub wypowiadać jeśli są niekorzystne lub sprzeczna z prawami natury >... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Dodaj nowy Komentarze ( 1 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
Ebicom
ALMiG
Elektrix
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Innsoft



cire
©2002-2018
mobilne cire
IT BCE