ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzie od CIRE
W豉軼icielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plik闚 cookies. Je郵i nie chcesz, aby nasz serwer zapisywa na Twoim urz康zeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przegl康arce. Szczeg馧y.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Sp馧ka Gazownictwa
GAZOPROJEKT
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





MATERIAΧ PROBLEMOWE

Wp造w Integracji na Bezpiecze雟two Dostaw Gazu w Regionie Nadba速yckim
19.04.2019r. 05:15

Dr Anna Mikulska, Baker Institute, Houston USA
Historycznie, kraje region ba速yckiego bazowa造 na dostawach gazu ziemnego z Rosji. Sta這 si to szczeg鏊nie problematyczne dla pa雟tw takich jak Polska, Litwa, υtwa i Estonia po upadku "疾laznej Kurtyny". Pa雟twa te uwolniwszy si od bezpo鈔edniej politycznej i militarnej kontroli Rosji, pozosta造 jednak 軼i郵e uzale積ione od swojego wschodniego s御iada w zakresie dostaw, newralgicznych dla ich gospodarek, surowc闚 energetycznych.

Przede wszystkim stan窸y w obliczu powa積ego ryzyka jakim by豉 mo磧iwo嗆 wykorzystania przez Rosj jej monopolistycznej pozycji w dostawach gazu do cel闚 czysto politycznych.

Aby zapobiec takiej sytuacji, cz窷 pa雟tw ba速yckich podj窸a dzia豉nia na rzecz dywersyfikacji dostaw importowanego gazu decyduj帷 si na inwestycj w now infrastruktur transportow. Aktualnie Litwa, υtwa Estonia oraz Polska koncentruj si tak瞠 na procesie integracji swoich rynk闚. Jest to szczeg鏊nie wa積e, gdy - jak argumentuje ten artyku - szeroko rozumiana integracja jest warunkiem koniecznym (cho niewystarczaj帷ym) do tego, aby dywersyfikacja osi庵n窸a za這穎ny rezultat jakim jest bezpiecze雟two dostaw gazu, a w szerszym zakresie bezpiecze雟two energetyczne regionu. Poza wspomnianymi ju krajami dawnego bloku wschodniego inicjatywa ta obejmuje r闚nie pa雟twa nordyckie: Finlandi, Szwecj i Dani.

Obecnie w regionie ba速yckim funkcjonuj dwa projekty infrastrukturalne, kt鏎e umo磧iwiaj dywersyfikacj dostaw gazu. W 2015 prac rozpocz掖 litewski terminal importowy LNG K豉jpeda. Terminal ten posiada techniczn przepustowo嗆 na poziomie 4 mld m3 rocznie, kt鏎a jest wystarczaj帷a do pokrycia ca趾owitego zapotrzebowania w gaz nie tylko Litwy, ale tak瞠 υtwy i Estonii. Terminal importowy LNG w 安inouj軼iu o maksymalnej mocy regasifikacyjnej 5 mld m3 na rok jest w stanie zaspokoi ok 1/3 polskiego zapotrzebowania na gaz. Wdra瘸ne ju plany rozbudowy terminala do 7,5 mld m3 rocznie dodatkowo zwi瘯sz te mo磧iwo軼i.

R闚nolegle realizowany jest tak瞠 projekt ruroci庵u Baltic Pipe, przez kt鏎y ma p造n望 do Polski do 10 mld m3 norweskiego gazu rocznie. Dodatkowo do 3 mld m3 tego gazu na rok mo瞠 by dostarczone do Szwecji i Danii. W zamys豉ch s r闚nie projekty na dodatkow infrastruktur importow LNG na υtwie (Ryga LNG Terminal, 5 mld m3/rok) i w Estonii (Padliski LNG, 2,5 mld m3/rok). Polski rz康 zasugerowa r闚nie, 瞠 rozwa瘸 tak瞠 ulokowanie w rejonie Zatoki Gda雟kiej drugiego terminala LNG - tym razem chodzi o jednostk p造waj帷 (FSRU), cho plany te nie s wystarczaj帷o sprecyzowane, aby je uj望 w tej analizie.

Sama infrastruktura importowa, nie jest w stanie zapewni bezpiecze雟twa dostaw gazu w skali regionu, je瞠li nie ma mo磧iwo軼i swobodnego przesy逝 importowanego gazu do o鈔odk闚 zapotrzebowania. Warto zauwa篡, 瞠 tak swobod dost瘼u do gazu zak豉da na przyk豉d rekomendowany przez ACER (Agency for the Cooperation of Energy Regulators) miernik bezpiecze雟twa dostaw RSI (Residual Supply Index). Aby uzyska bezpiecze雟two dostaw RSI musi wynosi co najmniej 110%, tzn. gaz pochodz帷y od najwi瘯szego dostawcy, mo瞠 by szybko zast徙iony w 110 % gazem z innych 廝鏚e. ACER zach璚a do stosowania RSI nie tylko w odniesieniu do poszczeg鏊nych pa雟tw, ale r闚nie w skali region闚 co zak豉da mo磧iwo嗆 swobodnego przep造wu gazu do miejsc zapotrzebowania.

Dla regionu ba速yckiego oznacza to, 瞠 ka盥e z pa雟tw w tym regionie musi mie dost瘼 do gazu importowanego spoza Rosji. Dlatego tak wa積e s inicjatywy integracyjne na tym rynku, do kt鏎ych mo瞠my zaliczy ruroci庵i GIPL pomi璠zy Polska a Litw (The Gas Interconnector Poland-Lithuania) i Balticconnector, kt鏎y ma po陰czy Estoni i Finlandi. Ruroci庵 ten jest bardzo wa積y dla plan闚 rozwini璚ia obszaru bilansuj帷ego w tym rejonie w 2020, kt鏎y opr鏂z Estonii i Finlandii obejmie tak瞠 υtw. Litwa, cho obecna przy wcze郾iejszych rozmowach, na razie nie przy陰czy豉 si do inicjatywy, cho nie wykluczone jest ze z czasem zdecyduje si na taki krok. Od kwietnia 2019 roku taki rynek istnieje pomi璠zy Szwecj i Dani, kt鏎y stanie si szczeg鏊nie wa積y po powstaniu Baltic Pipe i mo磧iwo軼i swobodnego przesy逝 gazu z Norwegii pomi璠zy tymi pa雟twami a Polsk.

Za這瞠nie swobodnego przep造wu gazu na rynku ba速yckim pozwala nam na kalkulacje wp造wu obecnych i planowanych inwestycji dywersyfikacyjnych. Warto zauwa篡, 瞠 RSI obliczone na rok 2017 w regionie ba速yckim to tylko 73% - znacznie poni瞠j 110% progu bezpiecze雟twa dostaw i to pomimo istniej帷ych ju gazoport闚 na K豉jpedzie i w 安inouj軼iu. Jednak bez tej infrastruktury, sytuacja by豉by jeszcze gorsza (RSI=55%).

W hipotetycznej sytuacji, w kt鏎ej w 2017 istnia造by dodatkowo wszystkie obecnie planowane inwestycje (rozbudowa terminalu w 安inouj軼iu, Baltic Pipe, gazoporty na υtwie i w Estonii), RSI wyni鏀豚y 123% wskazuj帷 na osi庵niecie bezpiecze雟twa dostaw. Tu zauwa篡 niemniej jednak nale篡, 瞠 podczas gdy plany Baltic Pipe i rozbudowy terminala w 安inouj軼iu s zaawansowane, tego samego nie da si powiedzie o terminalach LNG na υtwie i w Estonii. Ze wzgl璠u na funkcjonuj帷y ju terminal na Litwie, kt鏎ego potencjalna moc regazyfikacyjna jest wystarczaj帷a dla zaspokojenia potrzeb wszystkich trzech republik nadba速yckich, plany te stoj pod znakiem zapytania. Dodatkowo przy braku dobrego po陰czenia z innymi krajami regionu, obecno嗆 gazoport闚 nie koniecznie znaczy豉by, ze importowany gaz jest 豉two przetransportowa na inne rynki. A brak dostaw z tego kierunku nie rokuje dobrze: RSI spada do 99%.

Zatem pomimo infrastruktury importowej (istniej帷ej i realistycznie planowanej) region ba速ycki w 2017 roku nie m鏬豚y uwolni si od dominacji Rosji. Z tym瞠 sytuacja ta zmienia si, je瞠li do naszego hipotetycznego scenariusza dodamy jeszcze jeden sk豉dnik: zapewnienie ze strony Polski, 瞠 przestanie ona importowa gaz z Rosji po zako鎍zeniu d逝goterminowego kontraktu z Gazpromem. Teoretycznie je瞠li w 2017 istnia豉by obecna infrastruktura LNG, a rozbudowa gazoportu w 安inouj軼iu oraz Baltic Pipe by造by uko鎍zone, ewentualna kompletna rezygnacja Polski z gazu z Rosji sprawi豉by, 瞠 RSI dla ca貫go regionu ba速yckiego si璕nie a 177%. Oczywi軼ie wszystko to pod warunkiem, 瞠 gaz potencjalnie importowany z innych ni Rosja 廝鏚e jest w stanie przemie軼i si swobodnie i zaspokoi zapotrzebowanie w ca造m regionie.

Mimo 瞠 teoretyczne, powy窺ze obliczenia RSI wskazuj na kilka bardzo wa積ych kwestii:
1) Inicjatywy zdywersyfikowania rynk闚 gazu pa雟tw ba速yckich s bardzo wa積e, ale aby mog造 one wymiernie wspiera bezpiecze雟two dostaw w ca造m regionie, musz im towarzyszy dzia豉nia nastawione na integracyjne tych rynk闚. Zatem plany dywersyfikacji powinny by oceniane nie tylko pod k徠em potencjalnej mocy importowej, ale i mo磧iwo軼i przesy逝 importowanego gazu do innych pa雟tw regionu.
2) Uznaj帷 projekty Baltic Pipe, GIPL czy Balticconnector za Project of Common Interest (PCI) i udost瘼niaj帷 fundusze Unia Europejska wyra幡ie zauwa瘸 zale積o嗆 pomi璠zy infrastruktur, a integracj rynku. Z tego wzgl璠u, prawdopodobie雟two uzyskania tego statusu przez proponowane terminale w Estonii czy na υtwie jest bardzo niskie. Dodatkowo, Third Energy Package wspiera integracj rynku i mo磧iwo軼i swobodnego przep造wu gazu przez wymagania unbundling, kt鏎e na przyk豉d pozwoli造 republikom nadba速yckim przesy gazu pochodz帷ego spoza Rosji przez ruroci庵i, kt鏎ymi kiedy zarz康za Gazprom. Tutaj jednak warto po這篡 wi瘯szy nacisk na liberalizacj rynk闚 ba速yckich, w sensie dost瘼u do przepustowo軼i ruroci庵闚. Mo磧iwo嗆 funkcjonowania na wielu rynkach sprzyja ujednoliceniu zasad oraz tworzeniu sp鎩nego, a mo瞠 i docelowo wsp鏊nego rynku.
3) Warto zauwa篡, 瞠 warto嗆 infrastruktury dywersyfikacyjnej nie zale篡 tylko od tego ile gazu przetransportuj one w rzeczywisto軼i. Na przyk豉d terminal LNG na Litwie jest dla tego pa雟twa i dla ca貫go regionu wa積y pomimo 瞠 obecnie wykorzystuje tylko w oko這 30% swojej maksymalnej przepustowo軼i. Bezpiecze雟two dostaw (mierzone przez RSI) wymaga jedynie mo磧iwo軼i importowych, a nie fizycznie dostarczonych wolumen闚 importu. Daje ono tak瞠 lepsz pozycje co do negocjacji cen gazu i uniemo磧iwia wykorzystanie przez Rosj dostaw gazu do wywierania nacisku politycznego. Dlatego ocena inwestycji dywersyfikuj帷ych rynki gazu powinna i嗆 poza czysty rachunek ekonomiczny i uwzgl璠nia korzy軼i z punktu widzenia bezpiecze雟twa energetycznego, a w konsekwencji i politycznego. W skali regionu taka ocena musi tak瞠 dotyczy zakresu integracji rynku.
4) Czystemu rachunkowi ekonomicznemu wymyka si r闚nie ewentualna decyzja Polski o ca趾owitym zaprzestaniu importu gazu z Rosji po wyga郾i璚iu kontraktu z Gazpromem w 2022 roku. Obliczenia wskazane w tym artykule wskazuj jednak na korzy軼i w zakresie regionalnego bezpiecze雟twa energetycznego. Poniewa region ba速ycki nie jest jeszcze ani dobrze zdywersyfikowany ani dobrze zintegrowany, takie ca趾owite odej軼ie od gazu z Rosji ma zapewne sens. Nie mo積a polega na precyzyjno軼i miernik闚 takich jak RSI (zak豉daj帷ych integracj). Jednak w przysz這軼i integracja ma szanse wzmocni precyzyjno嗆 RSI, a z tym mo磧iwo嗆 obliczenia z pewn precyzj do jakiego poziomu region mo瞠 korzysta z dostaw gazu z Rosji nie przekre郵aj帷 bezpiecze雟twa dostaw gazu w regionie.

Autorka b璠zie go軼i na zaproszenie Dolno郵御kiego Instytutu Studi闚 Energetycznych DISE na Konferencji GAZTERM 2019.

Dodaj nowy Komentarze ( 0 )

WI犴EJ NA TEN TEMAT W SERWISACH TEMATYCZNYCH

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, 瞠 publikowane komentarze s prywatnymi opiniami u篡tkownik闚 portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialno軼i za ich tre嗆.

Przes豉nie komentarza oznacza akceptacj Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materia堯w publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne op騧nienie w pojawianiu si wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowa funkcjonowania portalu. szczeg馧y...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
ALMiG
Elektrix
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Innsoft



cire
©2002-2019
mobilne cire
IT BCE