ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Spółka Gazownictwa
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





SERWIS INFORMACYJNY CIRE 24

Jakóbik: TGE może wesprzeć transformację energetyczną Polski
13.07.2020r. 09:13

Polska giełda gazu ma już osiem lat. Po tym jak wzmocniła bezpieczeństwo energetyczne i przyczyniła się do rozwoju rynku, może wesprzeć transformację energetyczną - pisze Wojciech Jakóbik, redaktor naczelny BiznesAlert.pl.

Dwadzieścia lat temu powstał Rynek Dnia Następnego pozwalający handlować energią na rynku spot na parkiecie Towarowej Giełdy Energii. Był to początek rozwoju naszej giełdy energii i gazu. W rocznicę tego zdarzenia warto przyjrzeć się wymiarowi gazowemu tej historii. Handel gazem na TGE rozpoczął się od uruchomienia 20 grudnia 2012 roku rynku terminowego na mocy porozumienia Towarowej Giełdy Energii z operatorem systemu przesyłowego Gaz-System. Od tego dnia TGE przesyła nominacje do operatora, w których informuje o wolumenie transakcji zawartych na giełdzie. Tak ruszył handel hurtowy gazem w Polsce. 31 grudnia 2012 roku giełda uruchomiła Rynek Dnia Następnego, a 30 lipca 2014 roku - Rynek Dnia Bieżącego. Obligo giełdowe wprowadzone 11 września 2013 roku ustanowiło obowiązek sprzedaży gazu na giełdzie początkowo na poziomie 30 a następnie 55 procent. Można postawić tezę, że rynek gazu ziemnego na TGE rozwijał się szybciej dzięki doświadczeniu historycznemu giełdy z rynku energii elektrycznej. Chodzi szczególnie o obligo mające doprowadzić do liberalizacji na obu rynkach, które sprawdziło się najpierw na rynku energii, a potem zostało wprowadzone przy obrocie gazem. W tym przypadku sprawdziła się teoria żabiego skoku, która stanowi, że modernizacja danego obszaru działalności może odbywać się radykalnie szybciej, jeżeli nie polega na powtarzaniu ścieżki rozwoju z przeszłości, ale na sięganiu od razu po rozwiązania najbardziej innowacyjne dostępne na rynku. - Doświadczenie TGE na rynku energii pozwoliło na zaoferowanie uczestnikom rynku produktów gazowych. Raz przetarty szlak okazał się w tym przypadku właściwy, co nie oznacza, że powinniśmy bazować wyłącznie na zdobytych dotychczas kompetencjach. Nowe rynki i nowe produkty wymagają niejednokrotnie weryfikacji podejścia, czy wprowadzenia rozwiązań niestandardowych. Toczące się projekty infrastrukturalne i rosnące znaczenie gazu na świecie, wymuszają na TGE stałe poszerzanie oferty w tym zakresie - powiedział Piotr Zawistowski, prezes Towarowej Giełdy Energii.

Chociaż początkowo animatorem rynku był PGNiG ze spółką-córką służącą obrotowi o nazwie PGNiG Obrót Detaliczny, to dziś na parkiecie gazowym funkcjonuje coraz więcej firm. Wolumen obrotu gazem ziemnym na TGE wyniósł w 2019 roku 146 106 097 MWh, co oznacza wzrost o 2,0 procent w stosunku do 2018 roku, a zatem najlepszy rezultat w historii obrotu tym towarem na TGE. Giełda rozwija się wraz ze stopniową liberalizacją rynku gazu w Polsce. Od pierwszego stycznia 2017 roku weszły w życie przepisy prawa energetycznego znoszącego nadzór Urzędu Regulacji Energetyki nad taryfami w hurcie, sprzedażą LNG i CNG oraz zakupami w punktach wirtualnych, przetargach lub zamówieniach publicznych. Od października 2017 roku został zniesiony obowiązek przedstawiania do zatwierdzenia przez URE taryf na gaz wysokometanowy i zaazotowany odbiorcom, którzy nie są gospodarstwami domowymi. Taryfy dla gospodarstw domowych mają obowiązywać do końca 2023 roku i potem zostać zniesione.

Liczba zmian sprzedawców gazu systematycznie rośnie. Wyniosła ona 256 461 według liczby odbiorców i 303 413 według układów pomiarowych w pierwszym kwartale 2020 roku. Te wskaźniki wynosiły odpowiednio 30 749 i 35 145 z końcem 2015 roku. Widać zatem rosnącą dynamikę zmian świadczącą o tym, że na TGE jest coraz łatwiej znaleźć alternatywną ofertę, a klienci często z niej korzystają. Urząd Regulacji Energetyki tłumaczy, że "na swobodę wyboru sprzedawcy wpływa kilka istotnych czynników, m.in.: stopień świadomości klientów i ich motywacja do zmiany sprzedawcy, a także łatwość dokonania zmiany czy ilość konkurencyjnych ofert dostępnych na rynku". Być może dlatego nie widać analogicznej dynamiki zmian sprzedawców energii elektrycznej w 2019 roku. Liczba odbiorców w gospodarstwach domowych, którzy zmienili sprzedawcę wyniosła w grudniu 657 223, notując wzrost od początku roku o 8,7 procent. Odbiorcy przemysłowi zmienili dostawcę 209 935 razy, notując wzrost o 4,4 procent w stosunku do początku roku. Warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że większość zmian w taryfach przemysłowych A, B i C zaszła w styczniu 2019 roku (5 733 razy). Potem zmiany następowały dużo rzadziej i nie przekroczyły liczby 460 zanotowanej w kwietniu. W grudniu do zmiany doszło jedynie 66 razy. Liczba zmian sprzedawcy przez odbiorców przemysłowych wyniosła w styczniu 2020 roku 3 043, w lutym - 346, a w marcu - 337. Odbiorca końcowy nie widzi tej różnicy między rynkami gazu i energii elektrycznej dzięki dostępności ofert na Towarowej Giełdzie Energii. Wygląda jednak na to, że częściej korzysta z tej swobody na rynku gazu, na co mogą mieć wpływ czynniki wymienione wyżej przez URE. Dalsza liberalizacja rynku błękitnego paliwa będzie zatem jedynie zwiększać aktywność na tym rynku.

Jednakże zmiany nie byłyby możliwe bez rozwoju infrastruktury dającej dostęp do alternatywnych źródeł paliwa. Dywersyfikacja dostaw gazu do Polski umożliwiła upłynnienie giełdy w roli koncentratora rynku w Polsce oraz regionie. Kolejne połączenia gazowe z sąsiadami, a także dostęp do nowych źródeł gazu, jak terminal LNG czy Baltic Pipe, mają zwiększyć atrakcyjność polskiego parkietu gazowego i obniżyć ceny tak, aby w przyszłości był on kolejnym punktem odniesienia w handlu tym paliwem na skalę Europy Środkowo-Wschodniej. To szansa na rozwój rynku gazu skroplonego, szczególnie interesująca wobec wzrostu udziału rynku spot w handlu paliwem tego rodzaju na świecie po coraz bardziej konkurencyjnych cenach, które pozwalają rywalizować spotom LNG z dostawami długoterminowymi przez gazociągi. Dalszy rozwój infrastruktury gazu skroplonego w Polsce, a więc rozbudowa terminalu z 5 do 8,3 mld m sześc. rocznie przepustowości oraz sprowadzenie jednostki do składowania i regazyfikacji FSRU do Zatoki Gdańskiej, tylko zwiększy płynność giełdy gazu na TGE. W ten sposób Polacy zbliżą się do realizacji celu zapisanego w Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju autorstwa rządu RP, która zakłada między innymi budowę hubu gazowego, to znaczy właśnie regionalnego punktu odniesienia na rynku błękitnego paliwa. Polska stoi także przed perspektywą dalszej liberalizacji rynku gazu po 2022 roku, kiedy zniknie balast historyczny w postaci sztywnego kontraktu jamalskiego PGNiG z Gazpromem. Polacy niezależni od dostaw z jednego kierunku będą mogli częściej sięgać po narzędzia giełdowe. Będą pojawiać się kolejni gracze, a cena - spadać.
Rosnąca ilość połączeń polskiego rynku gazu z sąsiednimi uzasadnia porównanie rozwoju obrotu giełdowego w poszczególnych punktach zwanych potocznie "hubami gazowymi". Największa giełda gazu w Europie, czyli holenderski TTF osiągnął w 2019 roku wolumen obrotu 1 523 TWh w 2019 roku i zanotował w latach 2016-19 o 41,6 procent. Niemiecki NCG zanotował 340 TWh i wzrost o 14,2 procent. Gaspool z Niemiec - 201 i 70,3 procent. Francuski PEG obracał w 2019 roku wolumenem 162 TWh (25,2 procent). Towarowa Giełda Energii odnotowała obrót wolumenem 146 TWh w 2019 roku, oznaczającym wzrost o 27,6 procent w latach 2016-19. Oznacza to, że rodzima giełda gazu w Polsce rośnie szybko pomimo mniejszego stażu od parkietów w krajach Europy Zachodniej. Jej potencjał może rosnąć dalej.

Warto także nadmienić, że polski rynek gazu szybko wdraża zasady decydujące o stopniu liberalizacji rynku gazu. Doszło już do prawnego i funkcjonalnego rozdziału sieci przesyłowej od wydobycia oraz dostaw gazu, choć w niektórych krajach, jak Łotwa ten proces został zakończony dopiero niedawno. Nowe podmioty mają dostęp do infrastruktury przesyłowej w kraju i mogą z niej skorzystać z wykorzystaniem platform elektronicznych, jak w przypadku tzw. Gazociągu Jamalskiego, czyli polskiego odcinka gazociągu przesyłowego Jamał-Europa. Zasady bilansowania, procedur nominacji, opłat za niezbilansowanie oraz procedur rozliczeniowych z nim związanych zostały określone w kodeksie sieci ustanowionym na mocy rozporządzenia Komisji Europejskiej z 26 marca 2014 roku i wdrożonym w Polsce od pierwszego października 2015 roku. Dr Marcin Sienkiewicz wymienia cztery wolności dostępne na zliberalizowanym rynku gazu: infrastrukturalna, kontraktowa, handlowa i obrotu giełdowego. Powyższe przykłady pokazują, że rodzima giełda gazu zapewnia większość z nich, a wolność infrastrukturalna jest zapewniona przez proces dywersyfikacji prowadzony przez polskie spółki przesyłowe i obrotu gazem. Kolejnym etapem liberalizacji, dostępnym po ukończeniu procesu różnicowania dostawców w 2022 roku, będzie różnicowanie podmiotów handlujących gazem w Polsce. Należy przyznać, że obecnie jest on nadal zdominowany przez animatora rynku.

Założeniem twórców parkietu gazowego na TGE była budowa bezpiecznego i opłacalnego rynku z usługą rozliczeniową w standardzie europejskim, o którą zadbała Izba Rozliczeniowa Giełd Towarowych (IRGiT). Od początku istnienia giełda zawsze stawiała na przejrzystość obrotu, gwarantując przy tym równy dostęp do oferty wszystkim zainteresowanym. Obecnie jest punktem odniesienia dla inwestorów, którzy w oparciu o sygnały z giełdy mogą podejmować własne decyzje biznesowe. Jest to szczególnie istotne w obliczu polskich planów transformacji energetycznej z wykorzystaniem gazu jako paliwa przejściowego. Polska zamierza budować nowe elektrownie gazowe, które mają stabilizować Odnawialne Źródła Energii, na przykład morskie farmy wiatrowe. Inwestycje tego typu można planować w odniesieniu do ceny gazu, podobnie jak w przeszłości rentowność bloków węglowych była indeksowana do ceny surowca używanego do ich opalania. Zatem TGE staje się istotnym elementem transformacji energetycznej w Polsce.
BiznesAlert

Dodaj nowy Komentarze ( 0 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
ALMiG
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Savangard
Audax
Tauron
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Gazterm
Innsoft



cire
©2002-2020
mobilne cire
IT BCE