ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Spółka Gazownictwa
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





MATERIAŁY PROBLEMOWE

Mielczarski: Import a ceny energii elektrycznej
12.11.2020r. 06:15

prof. dr hab. inż. Władysław Mielczarski, Politechnika Łódzka
Przeświadczenie, że import energii elektrycznej obniża ceny na krajowym rynku jest nieprawdziwe. Import, tak jak obecnie, nie tylko nie obniża cen ale działa negatywnie na krajowych odbiorców transferując ich możliwe przychody do importerów, często subsydiowanej energii.

1. Kształtowanie się cen na rynku typu "pool"

Na rynku typu "pool" wszyscy producenci, dla danego okresu sprzedaży (np. jedna godzina) składają oferty sprzedaży energii elektrycznej, które operator systemu "pool-u" układa w narastającej kolejności cenowej - "merit order". Podobnie dzieje się z ofertami odbiorców (nabywców), które są również porządkowane, jednak tym razem w malejącej kolejności cenowej. Przecięcie się tych dwóch krzywych: (a) produkcji - podaż i (b) nabycia - popyt wyznacza cenę nazywaną ceną krańcową, którą otrzymują wszyscy producenci oraz płacą wszyscy odbiorcy, jakich oferty znalazły się na lewo od punktu przecięcia krzywej podaży z krzywą popytu. Oferty producentów i odbiorców znajdujące na prawo od puntu równowagi zostają odrzucone - Rys. 1. Rzadko taka prezentacja graficzna odpowiada dokładnie rzeczywistości, która jest znacznie bardziej skomplikowana, jednak ten graficzny uproszczony sposób jest czasem stosowany na wstępnym etapie nauki o rynkach.

Rys. 1. Powstawanie ceny krańcowej na rynku "pool". Grafika: autor.>

Na niektórych rynkach zapotrzebowanie mało zależy od ceny. Mówi się, że mają one małą elastyczność cenową popytu lub czasem, że jest to rynek o sztywnym popycie. Odnosi się to głównie do analiz krótkoterminowych lub do rynków towarów o znaczeniu podstawowym dla nabywców, jak energia elektryczna. Gdyby rozpatrywać rynek typu "pool" dla energii elektrycznej dla danego okresu handlowego, to bardziej odpowiednia byłby ilustracja graficzna z Rys. 2. Jest on podobny do Rys. 1 z elastycznym cenowo popytem, jednak w tym przypadku (Rys. 2) popyt sztywny jest modelowany poprzez pionową linię popytu.

Kształtowanie ceny krańcowej jest podobne. Wynika ona z przecięcia się linii popytu ze schodkową krzywą podaży i wszyscy odbiorcy oraz producenci, których oferty znalazły się na lewo od puntu równowagi płacą lub otrzymują taką samą cenę krańcową.

Rys. 2. Powstawanie ceny krańcowej na rynku "pool" ze sztywnym popytem. Grafika: autor.

2. Rynek energii elektrycznej

Chociaż większość rynków na świecie, z pewnymi wyjątkami, działa jako rynki bilateralne i taki właśnie rynek mamy w Polsce, to z punktu widzenia całościowego można z pewnym przybliżeniem zamodelować rynek energii elektrycznej w podobny sposób jak na Rys. 2. Również na rynku energii elektrycznej dla danego okresu handlowego można przyjmować sztywny popyt na energię. Dodatkowym elementem rynku energii elektrycznej w Polsce jest ograniczona liczba producentów.

Po konsolidacji jaka miała miejsce w Polsce w latach 2006-2007 na rynku działają w zasadzie trzy podmioty: (1) Polska Grupa Energetyczna SA., (2) Tauron Energia Polska SA oraz (3) Enea SA. Firmy te poprzez swoje spółki zależne mające w nazwie "Obrót" handlują energią elektryczną wyprodukowaną przez wszystkie zasoby wytwórcze danego podmiotu, a sprzedana energia jest następnie rozdzielana na poszczególne bloki wytwórcze. Informację o sprzedanej energii przekazuje się do Operatora Systemu Przesyłowego poprzez Zgłoszenia Umów Sprzedaży Energii (ZUSE) oraz odpowiednią alokację sprzedanej energii elektrycznej w pasmach ofert bilansujących.

Chociaż w Polsce działa też czwarta grupa energetyczna Energa SA, to ze względu na specyficzne położenie elektrowni Ostrołęka i dopłaty do jej produkcji ze względu na ograniczenia sieciowe nie ma ona wpływu na cenę energii elektrycznej. Dlatego na rysunkach liczbę producentów ograniczono do czterech (Gen. A, Gen. B, Gen. C i Gen. D), z czego ostatni nie ma wpływu na tworzenie się ceny. Pozostałych trzech producentów, Gen. A, Gen. B i Gen. C, jak na Rys. 3 i Rys. 4 ma wpływ na ceny energii elektrycznej. Są to firmy energetyczne wskazane powyżej: PGE SA, Tauron SA i Enea SA.

2.1 Wpływ średniej wielkości importu

Jeżeli teraz na rynku energii elektrycznej pojawia się import i jeszcze w dodatku założymy, że ma on niską cenę, co dzieje się na rynku energii elektrycznej w Polsce, ze względu na subsydiowanie eksportu przez kraje sąsiednie, to import przesuwa krzywę podaży w prawo o odpowiednia wielkość. I obecnie przecięcie się linii popytu z krzywą podaży następuje w nowym miejscu - bardziej na lewo.

Jeżeli wielkość tego importu jest mniejsza od wielkości produkcji podmiotu oznaczonego jako Gen. C., to pomimo przesunięcia się punktu równowagi w lewo cena energii elektrycznej pozostaje niezmieniona. Jednak następuje zmniejszenie produkcji przez producenta krajowego Gen. C, a w rzeczywistości przez wszystkich krajowych producentów. Utracone przez nich przychody, które w powstają u wszystkich producentów krajowych są transferowane jako zyski do importerów energii elektrycznej.

Nie zawsze import prowadzi do obniżki cen, jak pokazano na Rys. 3, ale zawsze prowadzi do pogorszenie sytuacji krajowych producentów energii elektrycznej. Odbiorcy energii elektrycznej ponoszą na skutek importu zwiększone koszty, ponieważ utracone przychody krajowych wytwórców muszą zostać zrekompensowane np. poprzez system rynku mocy, którego koszty powiększają opłatę przesyłową. Opłata mocowa będzie stosowana już od początku 2021 r.

(553x413)Rys. 3. Wpływ średniej wielkości importu na ceny krańcowe oraz przychody. Grafika: autor.

2.2 Wpływ dużej wielkości importu

Jak pokazano na Rys. 3. średniej wielkości import, chociaż oddziałuje negatywnie na krajowych producentów, to nie zmienia wielkości ceny krańcowej. Zmiana ceny krańcowej jest możliwa po przejściu na niższy "schodek", co oznacza eliminację jednego z producentów.

Kiedy import osiągnie duże wielkości wówczas następuje znaczne przesunięcie krzywej podaży w prawo, a punkt równowagi ustala się na niższym "schodku", co oznacza niższą cenę krańcową. Inne zjawiska pozostają takie same tylko w większej skali. Utracone przychody krajowych producentów rosną, jak również transfer tych utraconych przychodów jako zyski do importerów - Rys. 4.

(581x378)Rys. 4. Wpływ dużego importu na ceny krańcowe i przychody. Grafika własna.

3. Wpływ obliga giełdowego i "market coupling-u"

Towarowa Giełda Energii powstała w 2000 roku, ale aż do 2009 r. egzystowała na marginesie rynku z obrotami 3-5% całej produkcji energii elektrycznej w Polsce. Sytuacja ta wynikała z dwóch powodów: (a) powstanie elastycznego Rynku Bilansującego, który mógł działać nawet w przypadku braku Giełdy przejmując 100% obrotów (było to bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego) oraz (b) powstałej, w trochę późniejszym okresie, skutecznej konkurencji dla Towarowej Giełdy Energii jaką była Platforma Obrotu Energią Elektryczną (POEE).

3.1 Obligo giełdowe

Sytuacja zmieniła się pod koniec 2007 roku, kiedy na skutek konieczności rozwiązania Kontraktów Długoterminowych (KDT) i zastąpieniu ich poprzez System Opłat Kompensacyjnych powstała konieczność posiadania ceny referencyjnej, jaką mogło zapewnić obligo giełdowe dla elektrowni mających KDT, czyli większości. Istniały wtedy również inne rozwiązania ale zdecydowano się na takie, jako rozwiązanie tymczasowe do czasu powoli wygasających KDT. Natomiast istniejące 100% obligo giełdowe zostało wprowadzone w 2018 r. w panice przed narastającymi cenami pozwoleń na emisje CO2.

Można długo dyskutować wpływ obliga giełdowego na rynek energii elektrycznej i jego ceny. Można też przeprowadzić odpowiednie symulacje. Jednak powszechny jest pogląd, że żaden monopol nie służy dobrze rynkowi. Sprzedawcy i nabywcy powinni mieć wolność wyboru form, w jakich będą prowadzić handel i nie wnosić przymusowych opłat, bo one z pewnością nie obniżają cen energii elektrycznej.

3.2 Market coupling

Market coupling jest jedną z form obrotu energią elektryczną próbującą pogodzić konieczność oddzielnego zakupu zdolności przesyłowych połączeń transgranicznych z dodatkową koniecznością dokonywania obrotu energię. Obrotowi w formie "market coupling" podlega energia napływająca do Polski poprzez połączenie ze Szwecja i z Litwą. Energia ta jest sprzedawana na TGE na Rynku Dnia Następnego na tzw. II fixing-u na platformie Condico Trading - Rys. 5.

Napływ znacznej ilości energii elektrycznej z kierunku północnego skłonił Operatora Systemu Przesyłowego do wprowadzenie optymalizacji wielkości energii wpływającej do polskiego systemu przesyłowego poprzez utworzenie wirtualnego obszaru PLA w stosunku do którego określa się całkowitą wielkość energii elektrycznej jaka może wpłynąć do polskiego systemu.

(610x374)

Wpływ energii elektrycznej z systemu market coupling całościowo na ceny energii elektrycznej jest niewielki, ponieważ niewielki jest również obrót na tzw. II fixing-u. Jednak biorąc pod uwagę wolumeny wpływającej energii elektrycznej: (a) ze Szwecji 600MWh_h oraz z (b) Litwy 500MWh_h ten wpływ jest już znaczny, ponieważ 1100MWh_h wpływające do polskiego systemu eliminuje z pracy około sześć bloków klasy 200MW, co stawia krajowych producentów energii elektrycznej w trudnej sytuacji.

4. Zakończenie

Panuje powszechne przekonanie o niezbędnych głębokich zmianach w funkcjonowaniu systemu elektroenergetycznego w Polsce. Ministerstwo Aktywów Państwowych zamierza na początku przyszłego roku przedstawić propozycję nowej Polityki Energetycznej. Jednym z elementów funkcjonowania systemu elektroenergetycznego jest import i jego wpływ na system krajowy, dlatego w czasie opracowywania nowych zasad nie powinno zabraknąć dyskusji o wpływie importu.

Trzeba pamiętać, że subsydiowany import jest jedną z często stosowanych form zdobywania rynków poprzez eliminacje producentów krajowych, a po opanowaniu tego rynku podniesienie cen. W Polsce ten sposób zdobywania rynków miał już wielokrotnie miejsce na wielu innych rynkach. Obecnie to zjawisko obserwujemy na rynku energii elektrycznej.

Jednak niezależnie, jaki sposób funkcjonowania energetyki zostanie przyjęty, najważniejszym jest aby zapewniał on bezpieczeństwo energetyczne poprzez ciągłe dostawy energii elektrycznej i paliw: 24 godziny na dobę i 7 dni w tygodniu, po akceptowalnych przez społeczeństwo i gospodarkę cenach.

Dodaj nowy Komentarze ( 41 )

KOMENTARZE ( 41 )


Autor: Socyal 12.11.2020r. 10:17
Brawo po raz kolejny dla p. Profesora, może niech to przeczytają politycy z MK oraz zwolennicy OZE, prezesi spółek... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: khr 12.11.2020r. 11:21
Pan prof. wyszedł z założenia, że ważniejsze są zyski producentów EE, a nie zyski odbiorców EE. Rynek mocy zapewni... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 3 | Najnowsza odpowiedź: 14-11-2020r. 08:42 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: Energetyk 12.11.2020r. 15:24
To dobra ilustracja z czego bierze się opłata mocowa. Import nie pozwala na produkcję z krajowych elektrowni, a że... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: histe/oryk 12.11.2020r. 15:50
zysk sprzedawcy jest stratą kupującego za wszystko płaci odbiorca końcowy za zapłacony skumulowany zysk płatnik nie... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: Wydma Lubiatowska 12.11.2020r. 16:09
Chyba brakuje jeszcze dodatkowych założeń na Rys. 2. Można założyć inną strategię poolu i w skrajnym przypadku nie... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Odbiorca 12.11.2020r. 16:55
Tezy stawiane w tym artykule i wyciągane wnioski są manipulacją. Należy: a) importować tańszą energię bo dzięki temu... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 7 | Najnowsza odpowiedź: 17-11-2020r. 22:34 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: zgryźliwy 12.11.2020r. 19:24
Na dodatek w zamian za zagrożenia powodowane przez OZE uraczono "złe stare bloki węglowe" obowiązkiem... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 1 | Najnowsza odpowiedź: 13-11-2020r. 17:37 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: zgryźliwy 12.11.2020r. 19:29
Publikację Pana profesora należy oprawić w ramki. Czekamy na rozwinięcie tematu, w którym paru zwolennikom... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 4 | Najnowsza odpowiedź: 15-11-2020r. 21:02 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Wojciech 12.11.2020r. 23:30
Wystarczy jedno minięcie się z prawdą i można pięknymi wykresami uzasadniać dowolne teorie. Na szczęście od... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 2 | Najnowsza odpowiedź: 15-11-2020r. 22:45 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: Jj 13.11.2020r. 01:02
Jest jeszcze jedno rozwiazanie problemu. Można scalić trzech państwowych producentów i będzie tylko jeden schodek,... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 12 | Najnowsza odpowiedź: 19-11-2020r. 14:37 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: Pesel 14.11.2020r. 08:56
Ponieważ grozi nam w przyszłości podniesienie ceny energii z importy to my już teraz sami ją sobie podnosimy opłatą... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI

Autor: Leon 18.11.2020r. 01:00
Lekcja manipulacji dla najwnych. Handel energią przez dużą grupę energetyczną nie odbywa się w trakcie jednej aukcji.... pełna treść komentarza
ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Dodaj nowy Komentarze ( 41 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Savangard
Audax
Audax
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Innsoft



cire
©2002-2020
mobilne cire
IT BCE